1984 yılında dünyada ilk kez, Amerika'nın en küçük devleti olan Saint Kitts ve Nevis, "devlete önemli bir yatırım yapan" iyi karakterli, ülkeye tehdit oluşturmayan bireylere vatandaşlık veren bir kanun çıkartarak; belirli süre ikamet şartı aramayan bir yatırımcı programı ile, milli güvenlik açısından tehdit oluşturmayan ve cezai açıdan temiz bir geçmişe sahip olan yatırımcılara, ülkeye getirdiği belli bir mali kaynak karşılığında doğrudan vatandaşlık kazanabilme olanağı tanımıştır. St. Kitts ve Nevis'i, 1990'da Dominika ve 1996'da Grenada izlemiştir. Bu çalışma ise son 10 yılda yatırım yoluyla vatandaşlık veren programları ile ön plana çıkan dört Karayip ülkesi -St. Kitts ve Nevis, Dominika, Grenada, Antigua ve Barbuda ülkelerinin yatırım yoluyla vatandaşlık programlarını incelemektedir.

Giriş

Vatandaşlık, kişi ile devlet arasında karşılıklı hak, görev ve yükümlülük ilişkisi doğurur. Bununla birlikte, bu ilişki bir sözleşme ilişkisi değildir. Devlet vatandaşlık bağının nasıl kurulacağını ve kaybedileceğini belirleme konusunda mahfuz yetkiye sahiptir.

Dünyada vatandaşlığın soy bağı (kan esası- ius sanguinis) ve doğum yeri (toprak esası-ius soli) ile aslen kazanılmasının yanı sıra; devletlerin egemenlik haklarını kullanarak bazı kişilere sonradan vatandaşlık (ius nexi) hakkı tanımasına da rastlanmaktadır. Vatandaşlığın sonradan kazanılmasında olağan usul, evlenme ve evlat edinilme gibi kişinin vatandaşlığına geçmek istediği ülke ile irtibatını sağlaması ya da genel bir yol olarak ülkede belli bir süre ikamet eden yabancılara dil bilme, milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından tehlike oluşturmama gibi belli koşullar dahilinde vatandaşlığa geçme imkanı sağlanmasıdır.

Vatandaşlığın sonradan, daha kolaylaştırılmış bir usulle, olağanüstü yoldan kazanılması; spor, kültür, bilim ve sanat gibi alanlarda özel niteliğe sahip yabancılara, devletlerin istisnai olarak vatandaşlık hakkı tanıması şeklinde gerçekleşebilmektedir. Bir diğer olağanüstü yol ise, yatırım yoluyla vatandaşlığın kazanılmasıdır. Devletlerin yatırım yoluyla vatandaşlık hakkı tanımasının temelinde, ekonomik kaynak yaratma ve ekonomik krizlerin önüne geçme amacı yatmaktadır. Yatırımcıların bu programa yönelmekteki amacı ise çoğu zaman, diğer vatandaşlık kazanılması yollarından farklı olarak, başvuruda bulunulan ülkede ikamet etmekten ziyade; o ülkenin pasaportuna kavuşmak, vize uygulamalarından muaf olarak dünyanın çeşitli ülkelerine seyahat etmek, vatandaşı olduğu ülkede oluşabilecek bir istikrarsızlık durumunda güvenli bir limana kolaylıkla erişim imkanına sahip olmak veya vergisel avantajlardan yararlanmak şeklindedir.

I. St. Kitts ve Nevis

Saint Kitts ve Nevis Federasyonu, Karayipler'de bulunan, iki adadan oluşan, resmi dili İngilizce olan federal bir ülkedir.

Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Birimi CIU, 1984 yılında kurulmuş, Saint Christopher ve Nevis Vatandaşlık Yasası uyarınca, St. Kitts ve Nevis Federasyonu'nda ekonomik vatandaşlık başvurularının teşvik edilmesinden ve yönetilmesinden sorumlu devlet kurumudur. Bu yatırım yoluyla vatandaşlık programı, dünyadaki en eski yatırım yoluyla vatandaşlık programıdır. Aynı zamanda Henley & Partners Pasaport Endeksine göre, Karayip ülkeleri arasında, yatırım yoluyla vatandaşlık için en çok tercih edilen programdır. Başvuru seçenekleri ise, Sürdürülebilir Büyüme Fonuna bir defaya mahsus olmak üzere katkıda bulunmak veya önceden onaylanmış gayrimenkul projelerine yatırım yapmaktır. Başvuru sahipleri, eşlerini, 31 yaşın altındaki çocuklarını, ebeveynlerini, 55 yaş ve üzerindeki büyükanne ve büyükbabaları ile 31 yaşın altındaki evli olmayan ve çocuğu olmayan kardeşlerini ve diğer bakmakla yükümlü oldukları kişileri de başvurularına ekleyebilmektedir.

A. Sürdürülebilir Büyüme Fonuna (SGF) Katkıda Bulunmak Suretiyle Vatandaşlık Kazanma

Başbakan Dr. Hon tarafından tanıtılan St Kitts ve Nevis'in CBI Programı kapsamındaki en yeni yatırım kanalıdır. SGF aracılığıyla gerçekleştirilen başvurularda katkı payı, doğrudan devlet tarafından tutulan bir fona yapılmaktadır.

Yalnızca sınırlı bir süre için açılan ve 31 Aralık 2021'e kadar devam edecek olan bu program, dört kişiye kadar nitelikli ailelere, 195.000 ABD doları yerine 150.000 ABD doları azaltılmış katkı payıyla vatandaşlık başvurusunda bulunma imkanı tanımaktadır.

B. Gayrimenkul Yatırımı Yoluyla Vatandaşlık Kazanma

Gayrimenkule yatırım yaparak vatandaşlığa hak kazanmak isteyen başvuru sahipleri için iki yol mevcuttur: önceden onaylanmış gayrimenkullere yatırım yapmak veya sadece sınırlı bir süre için, nitelikli özel konut satın almak.

1. Önceden Onaylanmış Bir Gayrimenkule Yatırım Yapmak

Başvuru sahipleri, önceden belirlenmiş otel hisseleri, villalar ve kat mülkiyeti birimlerine yatırım yapmak suretiyle vatandaşlık kazanabilmektedir. Her bir başvuru için kanunun gerektirdiği asgari gayrimenkul yatırımı 200.000 ABD doları (7 yıl sonra yeniden satılabilir) veya 400.000 ABD dolarıdır. (5 yıl sonra yeniden satılabilir)

Gayrimenkul yatırımı yoluyla yapılan bir başvurunun onaylanması halinde ödenecek devlet harçları aşağıdaki gibidir:

  • Başvuru sahibi: 35.050 ABD doları
  • Başvuranın eşi: 20.050 ABD doları
  • Yaşına bakılmaksızın başvuru sahibinin bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler: 10.050 ABD doları
  • Ayrıca başvuru, durum tespiti ve işlem ücretleri.

2. Özel Konut Satın Almak

Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Programı kapsamında nitelikli özel konut satışına, 1 Kasım 2020'den başlayarak 1 Kasım 2022'ye kadar iki yıllık sınırlı bir süre için izin verilmiştir. Ekspertiz değeri 400.000 ABD dolarının üzerinde olan ve diğer kriterleri karşılayan tüm evler, bu seçenek kapsamında satışa uygun kabul edilmektedir. Ancak bu evlerin değerinin belirlenmesinde arsa değeri dikkate alınmamaktadır. Müstakil evler ve bir arsa üzerindeki apartmanlar, bir birim ev kabul edilmekte, kat mülkiyetine geçilmesi suretiyle ayrılmasına izin verilmemektedir.

C. Alternatif Yatırım Seçeneği

Alternatif Yatırım Seçeneği (AIO), Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Programı kapsamındaki en yeni yatırım yoludur. Bu program hükümete, mevcut sınırlı kaynaklar ile kısıtlanmadan veya borçlanmadan, sermaye yatırımları hedeflerine ulaşması için araçlar sağlamaktadır. Özel Girişim Geliştiricileri ve Kamu Yararı Proje Geliştiricileri tarafından geliştirilen veya geliştirilecek olan nitelikli altyapı ve diğer projelere yatırımı kolaylaştırmaktadır. Potansiyel projeler Hükümet tarafından belirlenmekte ve listelenmektedir. İki AIO kategorisi mevcuttur:

  • Kamu Yararı Proje Geliştiricisi (PGPD): Tamamı PGPD tarafından finanse edilen bu anlaşmaların nihayetinde ortaya çıkan varlığa devlet sahip olmaktadır. Asgari yatırım miktarı ise 175,000,00 ABD dolarıdır.
  • Özel Girişim Geliştiricisi (PED): İnşa edilen veya finanse edilen varlığın özel mülkiyete ait olduğu bu seçenekte, asgari yatırım miktarı 200.000,00 ABD doları olarak belirlenmiştir.

II. Dominika

Dominika Topluluğu, Karayipler'de resmi dili İngilizce olan bir ada ülkesidir ve 1993'ten beri yatırım yoluyla vatandaşlık (CBI) programına sahiptir. Bu yatırımlar devletin toplam gelirinin %16'sını oluşturmakta olup, ülkenin diğer belli başlı gelir kaynaklarını ise tarım ve turizmdir.

Dominika Topluluğu Hükümeti tarafından kabul edilmiş ve Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Birimi (CBIU) tarafından yönetilmekte olan Dominika Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Programı (CBI), vatandaş olmayan yatırımcıların, ülkenin Ekonomik Çeşitlendirme Fonuna yatırım yapmaları veya önceden onaylanmış gayrimenkul satın almaları karşılığında Dominik pasaportu almalarına olanak tanımlamaktadır. Başvuru sahibine vatandaşlık verildikten sonra ise eşi, 31 yaşından küçük çocukları, 26 yaşından küçük evli olmayan kardeşleri ile ebeveynleri ve büyükanne ve büyükbabaları ya da başkaca bakmakla yükümlü oldukları kişileri dahil etme imkanı bulunmaktadır.

Programın İlişkin Yasal Mevzuat

  • Dominika Topluluğu Anayasasının 101. maddesi ile "Dominika vatandaşı olmaya uygun olmayan veya artık uygun olmayan kişiler tarafından Dominika vatandaşlığı edinilmesine Parlamento tarafından izin verebileceği"ni düzenlenmektedir.
  • 1978 yılında kabul edilen Dominika topluluğu Vatandaşlık Kanunda sonraki yıllardaki değişiklikler ile düzenlenen 8 ve 9. maddeleri; CBI programına katılan kişilere vatandaşlık hakkı tanınacağını açıkça düzenlemektedir. Bu düzenlemeler, katılmak için gereken minimum yatırım miktarını, "onaylı proje" ve "yetkili acente" gibi terimlerin tanımlarını ve başvurunun reddi gerekçelerini belirlemektedir.
  • Son olarak ise Dominika Topluluğu vergi mevzuatları uyarınca, CBI yolu ile edinilen vatandaşlık, vergi mükellefiyeti doğurmamaktadır.

Dominika Topluluğunda yatırım yolu ile vatandaşlık edinilmesini sağlayan 2 farklı program mevcuttur:

A. Ekonomik Çeşitlendirme Fonuna (EDF) Yatırım İle Vatandaşlık Kazanma

Ekonomik Çeşitlendirme Fonu, ulusal kalkınma amaçlı sosyo-ekonomik girişimleri destekleyen bir Dominik Hükümeti programıdır. Bu program uyarınca başvuru sahipleri, Ekonomik Çeşitlendirme Fonuna iade edilmeyen bir mali katkı sağlayarak vatandaşlığa hak kazanmaktadırlar. EDF fonu için sağlanan tüm para, kamu ve özel sektörde finansal desteğe ihtiyaç duyan projelerin geliştirilmesine harcanmaktadır. Bunlar arasında okul, hastane, ulusal spor stadyumu inşa etmenin yanı sıra; turizm, bilgi teknolojisi ve tarım gibi çok sayıda endüstride çeşitli girişimler de yer almaktadır. Katkı tutarı, başvuruda yer alan kişi sayısına değişkenlik göstermekte olup, aşağıdaki gibidir:

  • Başvuru sahibi: 100.000 ABD doları
  • Başvuru sahibinin eşi: 50.000 ABD doları
  • Başvuru sahibinin veya eşinin 18-25 yaşlarındaki kardeşi: 50.000 ABD doları
  • Başvuru sahibinin eşi, kardeşi veya eşinin 18-25 yaşları arasındaki bakmakla yükümlü olduğu her bir kişi: 25.000 ABD doları
  • Başvuru sahibi, eşi ve bakmakla yükümlü oldukları kardeş dışında diğer iki bakmakla yükümlü olunan kişi dahil olmak üzere dört kişilik aile: 175.000 ABD doları
  • Ayrıca başvuru, durum tespiti ve işlem ücretleri.

Her ne kadar asgari katkı tutarları ABD doları olarak ifade edilmekteyse de hükümet, euro ve sterlin cinsinden ödemeleri de kabul etmektedir.

B. Gayrimenkul Yatırımı Yoluyla Vatandaşlık Kazanma

Yatırım Yoluyla Vatandaşlık programının gayrimenkul seçeneği kapsamında Dominik vatandaşlığına hak kazanmak için, Dominika Topluluğu için Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Programı kapsamında onaylanmış gayrimenkul projelerinde yer alan gayrimenkullerden, en az 200.000 ABD doları değerinde mülk satın alınması gerekmektedir. Gayrimenkul, vatandaşlığın edinildiği tarihten itibaren üç yıl; şayet yeni malik de başvuru sahibi ile birlikte vatandaşlık edinen kişilerdense, vatandaşlığın edinildiği tarihten itibaren beş yıl süreyle elde tutulmalıdır.

Gayrimenkul yatırımı yoluyla Dominika vatandaşlığı başvurusunun kabul edilmesi durumunda ödenecek ücretler aşağıdaki gibidir:

  • Tek başvuru sahibi için 25.000 ABD doları
  • En fazla dört kişilik bir aile için 35.000 ABD doları
  • Altı kişiye kadar olan bir aile için 50.000 ABD doları
  • Yedi veya daha fazla kişilik bir aile için 70.000 ABD doları
  • Başvuranın bir kardeşi veya 18-25 yaşlarındaki eşi için 50.000 ABD doları
  • Başvuranın bir kardeşi veya 18 yaşından küçük eşi için 25.000 ABD doları
  • Ayrıca durum tespiti ve işlem ücretleri.

Her ne kadar ücretler ABD doları olarak ifade edilmekteyse de hükümet, euro ve sterlin cinsinden ödemeleri de kabul etmektedir. Herhangi bir EUR veya GBP ödemesi, ödeme günündeki USD karşılığına eşit veya daha fazla olmalıdır. Bunun altına düşen herhangi bir ödeme ret sebebidir.

III. Grenada

Grenada, Karayipler'de resmi dili İngilizce, ana geçim kaynağı tarım ve turizm olan bir ada ülkesidir. Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Programı (CBI), Grenada Parlamentosu'nun 2013 tarihli 15 Sayılı Kanun'u kabul etmesiyle Ağustos 2013'te yürürlüğe girmiştir. Kanunun gerekçesinde belirtilen amacı, "kişilerin Grenada'ya yatırım yaptıktan sonra kaydolarak, Grenada'da daimi ikamet ve vatandaşlık kazanmalarını sağlamak"tır.

Grenada Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Komitesi ise (CBIC), yatırım yoluyla vatandaşlık başvurularının işlenmesini denetlemekten sorumlu Devlet organıdır. CBIC, her başvuruyu 2013 tarihli Yatırım Yoluyla Grenada Vatandaşlığı Kanununa göre değerlendirmekte ve Grenada vatandaşlığının verilmesini onaylama, reddetme veya geciktirme konusunda son sözü söyleyen Bakana tavsiyelerde bulunmaktadır. CBIC, tümü Bakana hesap vermek zorunda olan, biri komite başkanı olmak üzere toplam yedi kişiden oluşmaktadır. Komiteyi oluşturan bu kişiler; hukuk, finans, ticaret ve yönetim gibi alanlarda deneyime sahip profesyonellerdir.

Grenada yatırım yoluyla vatandaşlık hakkı, başvuru sahibinin kendisi ile beraber eşine veya gelecekti eşine, 30 yaşın altındaki çocuklarına, 18 yaş ve üzerindeki evli olmayan kardeşlerine, ebeveynlerine ve büyükanne/büyükbabasına da vatandaşlık hakkı tanımaktadır.

Vatandaşlık İçin Aranan Şartlar:

  • Başvuru formunda yanlış bilgi vermemek,
  • Daha önce herhangi bir ülkede, Grenada'da aynı veya benzer suç için azami hapis cezasının altı aydan fazla olduğu bir suçtan hüküm giymemiş olmak,
  • Bir ceza soruşturması geçirmemiş olmak,
  • Grenada veya başka bir ülke için potansiyel bir ulusal güvenlik riski olarak kabul edilmemek,
  • Grenada'nın itibarını zedeleme olasılığı bulunan herhangi bir faaliyette bulunmamak,
  • Grenada'nın vizesiz seyahat ettiği bir ülkeye yapmış olduğu vize başvurusunun reddedilmemiş olması,
  • En az on sekiz yaşında olmak
  • Sağlıklı olmak
  • Gerekli yatırımı yapmak için yeterli ve yasal kaynağa sahip olmak.

A. Ulusal Dönüşüm Fonuna Yatırım Yapmak

Ulusal Dönüşüm Fonu (NTF), Kamu Finansmanı Yönetimi Kanunu, 262B'nin 43 (1)(a) bölümü altında, 2013 yılında kurulmuş, Grenada ekonomisine fayda sağlayacak ve çeşitlendirilmesine yardımcı olacak projelerin finansmanından sorumlu bir Hükümet fonudur. NTF, finanse ettiği yatırımlar arasında turizm, tarım ve alternatif enerji dahil olmak üzere birçok endüstrinin yararına geliştirilmiş projeler yer almakta olup, bu programa bağışta bulunan başvuru sahipleri, ülkenin refahına doğrudan katkıda bulunmaktadır.

NTF programına başvuracak adaylar için asgari katkı miktarı aşağıdaki gibidir:

  • Tek kişilik başvuru için 150.000 ABD doları,
  • Kişi sayısı dörde kadar olan aileler için 200.000 ABD doları
  • Başvuranın bakmak ile yükümlü olduğu 3. kişiden sonraki her bir kişi için, 200.000 ABD dolarına ek olarak 25.000 ABD doları
  • Ayrıca başvuru, durum tespiti ve işlem ücretleri.

B. Onaylanmış Bir Projeye (Gayrimenkule) Yatırım Yapmak

Onaylanmış proje, 2013 tarihli Grenada Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Kanunun 3. Bölümünde "Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Komitesinin incelemesi ve tavsiyesi sonrasında Bakan tarafından onaylanan bir proje" olarak tanımlanmaktadır.

Yatırım yoluyla vatandaşlık amacıyla bir projeyi onaylama süreci, uygulanabilir projeleri gözden geçiren ve Bakana tavsiye eden Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Komitesi ile başlamaktadır. Bakan, daha sonra projenin onaylanıp onaylanmayacağına karar verir ve onay, Resmi Gazetede yayınlanır.

Şu anda, onaylanan projelerin büyük çoğunluğunu ise, Grenada adasında aralarında lüks otellerin, tatil köylerinin ve villaların da yer aldığı gayrimenkul projeleri oluşturmaktadır.

Onaylanmış bir projeye yatırım yapmayı seçen başvuru sahipleri, yatırımı Yetkili Yerel Acente aracılığıyla yapmak zorunda olup; ayrıca bu yatırımın, vatandaşlığın verildiği tarihten itibaren en az üç yıl süreyle muhafaza edilmesi gerekmektedir.

Onaylı proje (gayrimenkul) rotasını tercih eden adaylar için, 220.000 ABD doları ve 350.000 ABD doları asgari yatırım gerektiren iki farklı yatırım seçeneği bulunmaktadır. Ayrıca bu taşınmazların, vatandaşlık verilmesini müteakip en az beş (5) yıl süreyle başvuruda bulunanın elinde kalması gerekmektedir.

IV. Antigua ve Barbuda

Antigua ve Barbuda, Doğu Karayipler'de, resmi dili İngilizce olan, ekonomisi büyük ölçüce turizme bağlı, bağımsız bir ada devletidir. Antigua ve Barbuda olmak üzere iki büyük ve birkaç küçük adadan oluşur.

Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Birimi (CIU), Antigua ve Barbuda'nın Başbakanı Gaston Browne tarafından 2014 yılında kurulmuş ve tüm Lisanslı Acente başvuruları ile vatandaşlık başvurularını inceleme yetkisi, Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Birimi'ne verilmiştir. Başvurunun hükümet tarafından olumlu bulunması durumunda başvurana, vatandaşlık kazanmasından itibaren 5 yıllık süre geçerli olmak üzere pasaport verilmektedir. Başvuranın pasaport süresi içerisinde toplam 5 gün ülkede kalmış olması şartıyla, 5 yılın sonunda bu pasaport yenilenmektedir. Ancak bu pasaport tek başına, Seçim Kanunu ile aranan şartlar sağlanmadığı sürece sahiplerine seçme ve seçilme hakkı tanımamaktadır.

2020 yılı içerisinde gerçekleşen başvuruların istatistiklerine bakıldığında; birinci sırada %17'lik dilim ile Çin, ikinci sırada %12'lik dilim ile Nijerya, üçüncü sırada da %10'luk dilim ile Lübnan yer almaktadır. Türkiye ise tüm başvurular arasında %1'lik dilime sahiptir.

Aile başvurularında "çocuk" başvuru sahibinin veya eşinin, biyolojik veya yasal olarak evlat edinilmiş çocuğu anlamına gelmektedir. Aile başvuruları kapsamındaki aile üyeleri ise aşağıdaki gibidir:

  • Başvuru sahibinin eşi
  • Başvuru sahibinin veya eşinin 0-30 yaşları arasında ve başvuru sahibine maddi olarak bağımlı olan çocuğu
  • Başvuru sahibinin veya eşinin 18 yaşını doldurmuş ancak bedensel veya zihinsel özürlü olan ve başvuru sahibi ile birlikte yaşayan ve onun tarafından desteklenen çocuğu
  • Başvuru sahibinin veya eşinin 55 yaşında veya daha büyük olan ve başvuru sahibine mali açıdan bağımlı olan ebeveyni veya büyükanne/büyükbabası
  • Başvuru sahibinin veya eşinin evli olmayan kardeşi
  • Başvuru sahibinin gelecekteki eşi (Başvuru sırasında 50.000 ABD Doları ücret ödenir)
  • Mali açıdan başvuru sahibine bağımlı çocukların gelecekteki eş ve çocukları (6 yaşından küçük çocuklar için 10.000 ABD Doları, 6-17 yaş arası çocuklar için 20.000 ABD Doları ücret alınır)

Antigua ve Barbuda'da yatırım yolu ile vatandaşlık edinilmesini sağlayan 4 farklı program mevcuttur:

A. West Indies Üniversitesi Fonuna Katkı ile Vatandaşlık Kazanma

Bu program, West Indies Üniversitesi'nin (UWI) dördüncü kara kampüsünü finanse etmek amacıyla geliştirilmiştir. Başvuru şartları arasında, minimum altı kişilik bir aile için 150.000 ABD Doları tutarında bir yatırım yapılması yer almaktadır. Altı kişiden sonraki her bir aile ferdi için ise 15.000 ABD doları başvuru ücreti ödenmesi gerekmektedir. Ücretler doğrudan Birime ödenmekte ve 30 gün içerisinde Devlet Özel Fonuna aktarılmaktadır. Böylece başvuran, bir yıllık üniversite ücreti için burstan yararlanma hakkı kazanmaktadır. Başvurusu kabul edilerek vatandaşlığa hak kazanan kişilerin Antigua ve Barbuda'yı ilk ziyaretlerinde, bağlılık yemini etmek üzere Antigua ve Barbuda Büyükelçiliği, Yüksek Komisyonu veya Konsolosluk Ofisini ziyaret etmeleri gerekmektedir.

B. Ulusal Kalkınma Fonuna Katkı ile Vatandaşlık Kazanma

Ulusal Kalkınma Fonu (NDF), 2006 yılında bir yasayla, usulüne uygun kurulmuş dernek ve vakıflar dahil kamu-özel sektör ortaklıkları tarafından geliştirilen devlet destekli projeleri finanse etmek amacıyla kurulmuştur. Şeffaflık ve hesap verebilirliğe izin vermek için Parlamentoya yeterli ayrıntıda sunulacak altı aylık bir rapor yoluyla parlamentonun denetimine tabi olan ve kar amacı gütmeyen bir fondur. Fon, ayrıca uluslararası kabul görmüş bir muhasebe firması tarafından da denetlenmektedir.

NDF yatırım seçeneği kapsamında vatandaşlığın kazanılması için, Ulusal Kalkınma Fonu'na 4 kişilik bir aile için en az 100.000 ABD doları, aile ferdi sayısı dörtten fazla ise de 125.000 ABD doları tutarında katkı yapılması gerekmektedir. Ayrıca en fazla dört kişilik bir aile için 30.000 ABD doları tutarında başvuru ücreti ve sonraki her bir aile ferdi için 15.000 ABD doları tutarında ödemenin, 30 gün içerisinde Devlet Özel Fonuna aktarılmak üzere birime yapılması gerekmektedir.

Başvurusu kabul edilerek vatandaşlığa hak kazanan kişilerin Antigua ve Barbuda'yı ilk ziyaretlerinde, bağlılık yemini etmek üzere Antigua ve Barbuda Büyükelçiliği, Yüksek Komisyonu veya Konsolosluk Ofisini ziyaret etmeleri gerekmektedir.

C. Gayrimenkul Yatırımı Yolu ile Vatandaşlık Kazanma

2013 Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Kanunun 6. Yönetmeliği, Yatırım Yolu ile Vatandaşlık Projesi (CIP) başvurularında gayrimenkul projelerinin onaylanma sürecini belirlemektedir. Başvuranlar, hükümet tarafından belirlenmiş bölgeler ya da projeler arasında tercih yapmak suretiyle yatırımlarını yönetebilirler. Yine en fazla dört kişilik aile için 30.000 ABD doları olan başvuru ücreti, sonraki her bir aile bireyi için ek 15.000 ABD dolarıdır. Yatırım miktarı ise tercih edilen proje veya bölgeye göre değişiklik göstermekle birlikte, 200.000 ve 400.000 ABD dolar tutarında seçenekler mevcuttur.

D. Ticari Yatırım Yolu ile Vatandaşlık Kazanma

Başvuranlar, hükümet tarafından onaylanmış projeler arasında tercih yapmak suretiyle istedikleri projeye yatırım yaparak, Yatırım Yolu ile Vatandaşlık Projesi'ne (CIP) başvurabilmektedirler. Tek yatırımcı için 1.500.000 ABD doları olan asgari yatırım tutarı, ortak yatırımcılar için en az 5.000.000 ABD dolarıdır ve ortaklardan her birinin yatırım payının en az 400.000 ABD doları olması gerekmektedir. Başvuru ücreti ise en fazla dört kişilik aile için 30.000 ABD doları ve sonraki her bir aile bireyi için ek 15.000 ABD dolarıdır.

Sonuç

Yatırım yoluyla vatandaşlığın, 21. Yüzyılda diğer vatandaşlığın olağanüstü kazanılması yollarından farklı olarak dünyada aşırı yaygınlaşması, beraberinde birtakım ekonomik, siyasi, sosyal ve hukuki sorunları ve eleştirileri de getirmiştir. Ulusal ve uluslararası doktrinde vatandaşlığın yatırım yolu ile kazanılmasına; ayrımcılık yasağı, adalet, eşitlik, hakkaniyet gibi bazı etik ilke ve kavramlar çerçevesinde ciddi eleştiriler yöneltilmektedir.

En çok eleştirilen konu ise, göçmenlerin ülkelere girişte tabi tutuldukları sıkı denetim ile vatandaşlık edinmek için sağlamak zorunda oldukları şartların, maddi olarak varlıklı birtakım ayrıcalıklı kişilere ve hatta onların ailelerine uygulanmıyor olmasıdır. Bir diğer önemli eleştiri ise, vatandaşlığın tanımının 21. Yüzyıl değiştiği ve kişi ile devlet arasında bir bağdan ziyade, metalaşmış bir kavrama evirildiği yönündedir.

Bugün dünyada birçok ülke, yatırım yolu ile vatandaşlığı ikamet şartına bağlamakta, yatırımcılara direkt vatandaşlık vermek yerine, önce uzun dönem ikamet izni sağlamaktadır. Burada vatandaşlık hususu belli dönem ikamet süresinin sonunda değerlendirilmekte ve yatırım miktarı dışında kriterler de göz önünde bulundurulmaktadır. Yine çoğu ülke, vatandaşlığın sonradan kazanılmasında diğer olağanüstü yollarda olduğu gibi bunu kişisel bir kazanım ve hak olarak kabul etmekte, şartları sağlamayan eş ve diğer aile bireylerine bu hakkı tanımamaktadır. Ayrıca dünyada artık genel eğilim, ülkemizin aksine, yatırım miktarlarının artırılması yönündedir. Kişisel kanaatim bu saydığım hususların, sistemi daha hukuka ve hakkaniyete uygun kılacağı ve Türkiye açısından da değerlendirilmesi gerektiği yönündedir.

Son olarak Karayipler'de her ne kadar yatırım miktarı az, ikamet zorunluluğu hiç yok ya da çok az ve başvuruya dahil edilebilecek aile bireyi sayısı fazla ise de vatandaşlık hakkı kazandıracak olan yatırımların devletler tarafından, devletin yararı göz edilerek sınırlı sayıda belirlenmesinin, programın temelini oluşturan ekonomik katkı amacına daha iyi hizmet ettiğini düşünmekteyim.

Kaynakça